Tâche 3 · 120–180 từ · 30 phút

Tâche 3 — So sánh hai tài liệu trái chiều rồi nêu lập trường

Trong khoảng 30 phút, bạn đọc hai tài liệu ngắn (mỗi tài liệu chừng 90 từ) bàn về cùng một vấn đề xã hội nhưng bảo vệ hai quan điểm trái ngược, rồi viết 120–180 từ. Bài của bạn phải làm đủ hai việc: so sánh hai tài liệu (ai nói gì, họ gặp nhau ở đâu, khác nhau ở chỗ nào) và nêu lập trường của chính bạn kèm lý do cụ thể. Hai kiểu bài hỏng phổ biến nhất là: chỉ tóm tắt hai tài liệu rồi quên nói mình nghĩ gì, hoặc nhảy ngay vào ý kiến riêng mà không hề nhắc tới hai tác giả. Cả hai đều mất điểm « respect de la consigne » ngay lập tức. Bạn không cần ý tưởng thông minh; bạn cần những khung câu để gán lời cho từng tác giả, để đặt hai quan điểm cạnh nhau, và để nói « tôi nghiêng về phía ai, và vì sao ». Chia 30 phút như sau: 5 phút đọc hai tài liệu và gạch chân ý chính của mỗi bên, 5 phút viết dàn ý bảy bước dưới đây ra giấy nháp, 15 phút viết thẳng vào bài, 5 phút cuối chỉ để soát lại. Bảy bước cộng lại khoảng 170 từ — nằm gọn trong khung 120–180, vẫn còn chỗ cho một câu của riêng bạn.

Đề bài yêu cầu gì

Vous lisez deux courts documents qui défendent des points de vue opposés sur une même question de société. Vous rédigez un texte dans lequel vous comparez les deux positions, puis vous prenez position en justifiant votre point de vue à l'aide d'arguments et d'exemples. Votre texte doit compter entre 120 et 180 mots. Vous disposez d'environ 30 minutes.

Khung bài

110 mẫu câu

1
Bước 1 — Câu mở: đặt chủ đề và báo rằng có hai phía
1–2 câu (khoảng 20 từ)
Một hoặc hai câu, khoảng 20 từ. Việc duy nhất của phần này là cho giám khảo biết bài nói về chuyện gì và rằng bạn đã thấy hai tài liệu chống nhau. Đừng mở bài kiểu « De nos jours, dans le monde moderne… » — câu đó không nói gì cả và giám khảo đã đọc nó hàng nghìn lần. Hãy lấy thẳng chủ đề trong đề bài rồi đặt nó thành một câu hỏi hoặc một nhận xét. Cũng đừng nêu ý kiến của bạn ở đây; để dành cho bước 5, nếu không phần còn lại sẽ không còn gì để nói.
Mẫu câu6
Les deux documents portent sur [le thème].standard
Hai tài liệu bàn về [chủ đề].
Les deux documents portent sur la place de la voiture dans les centres-villes.
Faut-il [infinitif] ? C'est la question que posent ces deux témoignages.standard
Có nên [động từ nguyên mẫu] không? Đó là câu hỏi mà hai lời kể này đặt ra.
Faut-il interdire les téléphones portables à l'école ? C'est la question que posent ces deux témoignages.
Depuis [période], [le phénomène] divise l'opinion.formel
Từ [khoảng thời gian] đến nay, [hiện tượng] khiến dư luận chia rẽ.
Depuis la pandémie, le télétravail divise l'opinion dans les bureaux d'Ottawa.
Ces deux textes abordent la même question sous deux angles opposés : [le thème].formel
Hai văn bản này tiếp cận cùng một vấn đề từ hai góc trái ngược: [chủ đề].
Ces deux textes abordent la même question sous deux angles opposés : l'avenir des petits commerces de quartier.
Les deux auteurs partent du même constat : [proposition].standard
Hai tác giả xuất phát từ cùng một nhận định: [mệnh đề].
Les deux auteurs partent du même constat : les loyers augmentent plus vite que les salaires.
Le débat oppose [groupe A] à [groupe B].standard
Cuộc tranh luận đặt [nhóm A] đối lập với [nhóm B].
Le débat oppose les automobilistes de la banlieue aux résidents du centre-ville.
2
Bước 2 — Tóm tài liệu thứ nhất bằng lời của bạn
2 câu (khoảng 25 từ)
Hai câu, khoảng 25 từ. Gọi tên tác giả (đề bài luôn cho tên) và nói rõ họ bảo vệ điều gì, dựa trên lý do nào. Bắt buộc phải diễn đạt lại: nếu bạn chép nguyên một câu dài từ tài liệu, giám khảo sẽ không tính câu đó vào vốn từ của bạn, và đôi khi còn trừ. Mẹo: đọc tài liệu, úp giấy xuống, rồi viết lại ý chính bằng từ của mình. Một chi tiết cụ thể của tài liệu (một con số, một nghề, một thành phố) làm phần tóm tắt sống hẳn lên.
Mẫu câu6
Dans le premier document, [prénom] défend l'idée que + [indicatif].standard
Trong tài liệu thứ nhất, [tên] bảo vệ ý kiến rằng + [mệnh đề ở indicatif].
Dans le premier document, Karine défend l'idée que la semaine de quatre jours a sauvé son équipe.
[Prénom], [profession] à [ville], explique que + [indicatif].standard
[Tên], [nghề nghiệp] ở [thành phố], giải thích rằng + [mệnh đề].
Bảo, infirmier à Gatineau, explique que ses deux heures d'autobus quotidiennes l'épuisaient.
Selon [prénom], [proposition].standard
Theo [tên], [mệnh đề].
Selon Denis, les écrans ne sont qu'un symptôme, pas la cause du problème.
Pour [prénom], le principal avantage de [nom], c'est [nom].standard
Với [tên], cái lợi chính của [danh từ] là [danh từ].
Pour Thảo, le principal avantage du télétravail, c'est le temps rendu à la famille.
[Prénom] part d'une expérience concrète : [fait].standard
[Tên] xuất phát từ một trải nghiệm cụ thể: [sự việc].
Hélène part d'une expérience concrète : sa librairie de la rue Bank a perdu la moitié de ses clients en trois ans.
Le premier auteur insiste surtout sur [nom].formel
Tác giả thứ nhất nhấn mạnh nhất là [danh từ].
Le premier auteur insiste surtout sur le coût du logement pour les jeunes familles.
3
Bước 3 — Tóm tài liệu thứ hai và nối nó vào tài liệu thứ nhất
2 câu (khoảng 25 từ)
Hai câu, khoảng 25 từ, và câu đầu tiên phải mở bằng một từ nối đối lập. Đây là chỗ thí sinh hay đánh rơi điểm nhất: họ viết hai đoạn tóm tắt nằm cạnh nhau như hai hòn đảo, không có cây cầu nào nối. Chỉ cần một chữ « En revanche » hay « À l'inverse » ở đầu câu là giám khảo thấy ngay bạn đang so sánh chứ không phải liệt kê. Đừng làm cho tác giả thứ hai thành kẻ ngớ ngẩn: đề thi luôn cho hai quan điểm đều có lý, và bài của bạn phải cho thấy điều đó.
Mẫu câu6
Le second document adopte le point de vue inverse : [proposition].standard
Tài liệu thứ hai đứng ở quan điểm ngược lại: [mệnh đề].
Le second document adopte le point de vue inverse : sans bureau, les nouveaux employés n'apprennent plus rien de personne.
[Prénom], au contraire, estime que + [indicatif].standard
Ngược lại, [tên] cho rằng + [mệnh đề].
Samuel, au contraire, estime que le bureau reste le seul endroit où une équipe apprend vraiment.
À l'inverse, [prénom] met en garde contre [nom].formel
Trái lại, [tên] cảnh báo về [danh từ].
À l'inverse, Fatou met en garde contre l'isolement des employés qui ne quittent plus leur appartement.
Là où [prénom] voit [nom], [prénom] voit surtout [nom].formel
Chỗ mà [tên] thấy [danh từ], thì [tên] lại chủ yếu thấy [danh từ].
Là où Claire voit un progrès, Duy voit surtout un risque pour les plus fragiles.
Pour [prénom], le problème n'est pas [nom], mais [nom].standard
Với [tên], vấn đề không phải là [danh từ], mà là [danh từ].
Pour Minh, le problème n'est pas le prix des autobus, mais leur fréquence le soir.
Le deuxième texte nuance cette position : [proposition].formel
Văn bản thứ hai không bác bỏ hẳn lập trường đó, chỉ nói lại cho bớt tuyệt đối: [mệnh đề].
Le deuxième texte nuance cette position : tout le monde ne peut pas travailler depuis sa cuisine.
4
Bước 4 — So sánh thẳng: một điểm chung, một điểm khác
1–2 câu (khoảng 20 từ)
Một hoặc hai câu, khoảng 20 từ. Đây là câu đắt điểm nhất của cả bài và cũng là câu bị bỏ quên nhiều nhất. Hai tài liệu trong đề thi gần như luôn có một điểm chung ẩn (họ cùng lo một chuyện) và một điểm tách (họ đề xuất hai cách giải quyết khác nhau). Nói rõ cả hai thứ đó trong một câu là bạn chứng minh mình đã đọc hiểu chứ không chỉ chép. Mẫu an toàn: « Les deux auteurs s'accordent sur X, mais ils divergent sur Y. »
Mẫu câu6
Les deux auteurs s'accordent sur un point : [proposition].standard
Hai tác giả gặp nhau ở một điểm: [mệnh đề].
Les deux auteurs s'accordent sur un point : les centres-villes se vident le soir.
Ce qui les sépare, c'est [nom].standard
Điều chia rẽ họ là [danh từ].
Ce qui les sépare, c'est la confiance : Karine croit aux employés, Samuel croit aux règles.
Leur désaccord porte moins sur [nom] que sur [nom].formel
Bất đồng của họ nằm ở [danh từ] thì ít, mà ở [danh từ] thì nhiều.
Leur désaccord porte moins sur le diagnostic que sur la solution à appliquer.
Alors que [prénom] raisonne en termes de [nom], [prénom] raisonne en termes de [nom].formel
Trong khi [tên] lập luận theo hướng [danh từ], thì [tên] lập luận theo hướng [danh từ].
Alors que Julie raisonne en termes de liberté individuelle, Hùng raisonne en termes de santé publique.
D'un côté [proposition] ; de l'autre, [proposition].standard
Một bên thì [mệnh đề]; bên kia thì [mệnh đề].
D'un côté le temps gagné par les familles ; de l'autre, les liens perdus entre collègues.
Les deux textes partent du même constat, mais ils n'en tirent pas la même conclusion : [prénom] veut [infinitif], [prénom] veut [infinitif].formel
Hai văn bản xuất phát từ cùng một nhận định, nhưng rút ra hai kết luận khác nhau: [tên] muốn [động từ], [tên] muốn [động từ].
Les deux textes partent du même constat, mais ils n'en tirent pas la même conclusion : Julie veut équiper les écoles, Hùng veut éteindre les écrans à la maison.
5
Bước 5 — Nói thẳng bạn đứng về phía nào
1 câu (khoảng 15 từ)
Một câu, khoảng 15 từ, và câu đó phải đứng riêng, dễ tìm. Giám khảo phải chỉ được ngón tay vào một câu và nói « đây là lập trường của thí sinh ». Bạn được phép chọn phía thứ ba (« tôi nghĩ cả hai đều đúng một nửa ») nhưng chỉ khi bạn giải thích được nửa nào của ai. Điều bị cấm là lửng lơ: « c'est difficile de dire », « les deux ont raison » rồi hết. Và hãy chọn phía nào bạn có ví dụ thật để kể, không nhất thiết phía bạn tin ngoài đời — bài thi chấm lập luận chứ không chấm niềm tin.
Mẫu câu6
Pour ma part, je me sens plus proche de la position de [prénom].standard
Về phần tôi, tôi thấy mình gần với lập trường của [tên] hơn.
Pour ma part, je me sens plus proche de la position de Bảo.
Personnellement, je partage l'avis de [prénom], même si je comprends l'inquiétude de [prénom].standard
Cá nhân tôi đồng tình với [tên], dù tôi hiểu nỗi lo của [tên].
Personnellement, je partage l'avis de Karine, même si je comprends l'inquiétude de Samuel.
Je suis plutôt d'accord avec [prénom], et cela pour deux raisons.standard
Tôi nghiêng về phía [tên], và vì hai lý do.
Je suis plutôt d'accord avec Hélène, et cela pour deux raisons.
Mon expérience à [ville] me pousse à donner raison à [prénom].standard
Trải nghiệm của tôi ở [thành phố] khiến tôi thấy [tên] có lý.
Mon expérience à Gatineau me pousse à donner raison à Minh.
S'il fallait trancher, je choisirais [nom].formel
Nếu buộc phải chọn, tôi sẽ chọn [danh từ].
S'il fallait trancher, je choisirais la solution du deuxième document.
Je crois que les deux ont raison, mais pas sur la même chose : [précision].standard
Tôi cho rằng cả hai đều đúng, nhưng đúng ở hai chuyện khác nhau: [phần nói rõ].
Je crois que les deux ont raison, mais pas sur la même chose : Julie parle des adultes, Hùng parle des enfants.
6
Bước 6 — Hai lý do, trong đó một lý do là chuyện có thật của bạn
3–4 câu (khoảng 45 từ)
Ba đến bốn câu, khoảng 45 từ: đây là đoạn dài nhất của bài. Công thức chắc ăn: lý do thứ nhất (một câu trừu tượng, có parce que / comme / grâce à) + ví dụ thật của bạn (một câu có con số, tên nơi chốn, thời điểm) + lý do thứ hai (một câu ngắn hơn). Ví dụ thật là thứ phân biệt bài của bạn với ba nghìn bài khác: « Khi tôi mới sang, mỗi sáng tôi đi tuyến 95 mất năm mươi phút » ăn điểm hơn hẳn « les transports sont difficiles ». Ví dụ không cần phải hoành tráng, chỉ cần cụ thể và nghe thật.
Mẫu câu6
D'abord, parce que [proposition].standard
Trước hết, bởi vì [mệnh đề].
D'abord, parce qu'une famille sans voiture dépend entièrement de l'autobus.
Je le vois chaque [jour / semaine] à [lieu] : [fait].standard
Tôi thấy điều đó mỗi [ngày / tuần] ở [nơi chốn]: [sự việc].
Je le vois chaque samedi au marché By : les mêmes commerçants, de moins en moins de clients.
Quand je suis arrivé(e) à [ville], [passé composé / imparfait]. Depuis, [présent].standard
Khi tôi mới đến [thành phố], [thì quá khứ]. Từ đó đến nay, [thì hiện tại].
Quand je suis arrivée à Ottawa, je mettais cinquante minutes pour aller au travail. Depuis, je fais deux jours par semaine à la maison et je retrouve mes enfants avant l'école.
C'est la raison pour laquelle [proposition].formel
Chính vì thế mà [mệnh đề].
C'est la raison pour laquelle je défends une solution mixte, trois jours au bureau et deux à la maison.
Si [imparfait], [conditionnel présent].standard
Nếu [thì imparfait], thì [thức điều kiện hiện tại].
Si les autobus passaient toutes les dix minutes, je laisserais ma voiture à la maison.
Ensuite, il ne faut pas oublier que [indicatif].standard
Tiếp theo, cũng đừng quên rằng [mệnh đề].
Ensuite, il ne faut pas oublier que beaucoup de nouveaux arrivants n'ont pas encore de permis de conduire.
7
Bước 7 — Nhượng bộ rồi kết
2 câu (khoảng 20 từ)
Hai câu, khoảng 20 từ. Câu nhượng bộ (« Bien sûr, Samuel a raison de rappeler que… ») là dấu hiệu của trình độ B2: nó cho thấy bạn không sợ phía bên kia. Câu kết thì đừng lặp lại y nguyên lập trường đã nói ở bước 5 — hãy nâng nó lên một bậc: đề ra điều kiện, đặt lại câu hỏi, hoặc chỉ ra cái mà cả hai tác giả đều chưa nói tới. Và nhớ dành năm phút cuối để soát: đếm từ, kiểm tra subjonctif sau bien que, kiểm tra động từ số nhiều.
Mẫu câu6
Bien sûr, [prénom] a raison de rappeler que [indicatif].standard
Dĩ nhiên, [tên] có lý khi nhắc rằng [mệnh đề].
Bien sûr, Samuel a raison de rappeler qu'une équipe a besoin de se voir.
Bien que [subjonctif], [proposition].formel
Mặc dù [động từ ở subjonctif], [mệnh đề].
Bien que le loyer soit plus élevé près de l'O-Train, je préfère y vivre sans voiture.
Il est vrai que [indicatif], mais [proposition].standard
Đúng là [mệnh đề], nhưng [mệnh đề].
Il est vrai que le centre-ville perd des clients, mais il gagne des habitants.
En définitive, je pense que [proposition].formel
Rốt cuộc, tôi nghĩ rằng [mệnh đề].
En définitive, je pense que la solution ne viendra ni du bureau ni de la maison, mais d'un équilibre entre les deux.
Pour conclure, la vraie question n'est peut-être pas [nom], mais [nom].formel
Để kết, có lẽ câu hỏi thật sự không phải là [danh từ], mà là [danh từ].
Pour conclure, la vraie question n'est peut-être pas le nombre de jours au bureau, mais la confiance entre collègues.
Reste à savoir si [proposition].formel
Vấn đề còn lại là liệu [mệnh đề] hay không.
Reste à savoir si les employeurs accepteront de payer le même salaire pour quatre jours de travail.

Ngân hàng mẫu câu

Mở bài: giới thiệu chủ đề và hai tài liệu8

Les deux documents portent sur [le thème].standard
Hai tài liệu bàn về [chủ đề].
Les deux documents portent sur la gratuité des transports en commun.
Khung mở bài trung tính nhất, dùng được cho mọi đề. — The most neutral opener there is; it fits every prompt.
Ces deux textes abordent la même question : [question] ?standard
Hai văn bản này cùng đặt một câu hỏi: [câu hỏi]?
Ces deux textes abordent la même question : faut-il limiter les écrans chez les jeunes enfants ?
Đặt chủ đề dưới dạng câu hỏi giúp phần kết của bạn có chỗ quay về. — Framing the topic as a question gives your conclusion something to come back to.
Depuis [période], [le phénomène] suscite un vrai débat.formel
Từ [khoảng thời gian], [hiện tượng] gây ra một cuộc tranh luận thật sự.
Depuis la pandémie, le télétravail suscite un vrai débat dans les bureaux d'Ottawa.
Dùng thay cho « De nos jours » — cụ thể hơn nhiều và không sáo. — Use this instead of «De nos jours»: far more specific, and not a cliché.
Faut-il [infinitif] ? Les deux auteurs ne répondent pas la même chose.standard
Có nên [động từ] không? Hai tác giả không trả lời giống nhau.
Faut-il rendre le bénévolat obligatoire au secondaire ? Les deux auteurs ne répondent pas la même chose.
Hai câu ngắn này làm xong cả bước 1: chủ đề và sự bất đồng. — These two short sentences do the whole of step 1: topic plus disagreement.
D'un côté [nom] ; de l'autre, [nom].standard
Một bên là [danh từ]; bên kia là [danh từ].
D'un côté la liberté de chacun ; de l'autre, la santé de tous.
Chú ý dấu chấm phẩy và khoảng trắng trước nó trong tiếng Pháp. — Note the semicolon, and the space before it in French typography.
Les deux auteurs partent du même constat : [proposition].formel
Hai tác giả cùng xuất phát từ một nhận định: [mệnh đề].
Les deux auteurs partent du même constat : les centres-villes se vident après 18 h.
Câu này vừa mở bài vừa đã bắt đầu so sánh — rất tiết kiệm từ. — This opens and already compares, which saves you words.
Le débat oppose [groupe A] à [groupe B].standard
Cuộc tranh luận đặt [nhóm A] đối lại [nhóm B].
Le débat oppose les commerçants de quartier aux partisans de l'achat en ligne.
Opposer A à B, chứ không phải *opposer A avec B. Nhớ à + les = aux, nên trong ví dụ là « aux partisans » chứ không phải « à les partisans ». — It is opposer A à B, never *opposer A avec B. And à + les = aux, which is why the example reads «aux partisans», not «à les partisans».
Ce sujet revient souvent dans les journaux d'ici, surtout depuis [événement].familier
Chủ đề này hay xuất hiện trên báo chí ở đây, nhất là từ khi [sự kiện].
Ce sujet revient souvent dans les journaux d'ici, surtout depuis la dernière hausse des loyers à Ottawa.
Giọng gần gũi; hợp khi đề bài là một diễn đàn hay một trang mạng. — A friendlier tone; fits when the prompt is a forum or a website.

Gán lời cho tác giả: thuật lại điều họ nói9

[Prénom] affirme que + [indicatif].standard
[Tên] khẳng định rằng + [mệnh đề].
Karine affirme que la semaine de quatre jours a sauvé son équipe.
Affirmer que luôn đi với indicatif, không bao giờ dùng subjonctif. — Affirmer que always takes the indicative, never the subjunctive.
Selon [prénom], [proposition].standard
Theo [tên], [mệnh đề].
Selon Denis, les écrans ne sont qu'un symptôme, pas la cause.
Sau selon không có que: *Selon lui que… là sai. — No que after selon: *Selon lui que… is wrong.
[Prénom] souligne l'importance de [nom].formel
[Tên] nhấn mạnh tầm quan trọng của [danh từ].
Minh souligne l'importance des petits commerces de la rue Somerset.
Souligner, insister sur, mettre en avant — ba động từ thuật lại sang hơn hẳn dire. — Souligner, insister sur, mettre en avant: three reporting verbs that read far better than dire.
[Prénom] rappelle que + [indicatif].standard
[Tên] nhắc lại rằng + [mệnh đề].
Fatou rappelle que tout le monde n'a pas les moyens d'acheter une voiture.
Rappeler que hàm ý điều đó đúng và ai cũng nên biết — rất hợp để dẫn vào một sự thật. — Rappeler que implies the fact is true and obvious, which is perfect for introducing a given.
[Prénom] met en avant [nom].formel
[Tên] nêu bật [danh từ].
Thảo met en avant le temps gagné sur les trajets quotidiens.
Sau mettre en avant là một danh từ, không phải một mệnh đề. — Mettre en avant is followed by a noun, not a clause.
[Prénom] insiste sur le fait que + [indicatif].formel
[Tên] nhấn mạnh vào chuyện + [mệnh đề].
Ngọc insiste sur le fait que les jeunes apprennent aussi beaucoup en dehors de la classe.
Insister sur + danh từ; muốn đi với mệnh đề thì phải qua le fait que. — Insister sur takes a noun; to add a clause you must pass through le fait que.
[Prénom] reconnaît que [indicatif], mais [proposition].standard
[Tên] thừa nhận rằng [mệnh đề], nhưng [mệnh đề].
Bảo reconnaît que le bureau crée des liens, mais il refuse de perdre deux heures par jour dans l'autobus.
Khung này cho thấy tác giả có nhượng bộ — nghĩa là bạn đọc kỹ. — This frame shows the author conceding, which proves you read closely.
[Prénom] part du principe que + [indicatif].formel
[Tên] mặc nhiên coi rằng + [mệnh đề].
Amélie part du principe que chacun sait s'organiser sans surveillance.
Dùng khi bạn muốn nói nhẹ rằng giả định đó có thể bàn lại. — Use it when you want to hint, politely, that the assumption is debatable.
[Prénom] va jusqu'à dire que + [indicatif].formel
[Tên] còn đi xa đến mức nói rằng + [mệnh đề].
Jean-Pierre va jusqu'à dire que la voiture n'a plus sa place en ville.
Chỉ dùng một lần, cho ý mạnh nhất của tài liệu. — Use once only, for the document's strongest claim.

Đặt hai tài liệu đối lập nhau9

En revanche, [proposition].formel
Ngược lại, [mệnh đề].
En revanche, le second texte insiste sur les risques pour les plus jeunes.
Từ nối đối lập chuẩn nhất cho bài viết. Nếu bạn chỉ nhớ được một từ, hãy nhớ từ này. — The cleanest written contrast marker. If you remember only one, remember this one.
Au contraire, [proposition].standard
Trái lại, [mệnh đề].
Au contraire, Hélène trouve que le bureau la protège de la solitude.
Au contraire phủ định điều vừa nói; en revanche chỉ đặt cạnh một điều khác. — Au contraire contradicts what precedes; en revanche merely sets something else beside it.
Contrairement à [prénom], [prénom] pense que + [indicatif].standard
Khác với [tên], [tên] cho rằng + [mệnh đề].
Contrairement à Marc, Linh pense que la voiture reste indispensable en banlieue.
Contrairement à + người hoặc danh từ. Không bao giờ *contrairement que. — Contrairement à takes a person or a noun; never *contrairement que.
À l'inverse, [proposition].formel
Ở chiều ngược lại, [mệnh đề].
À l'inverse, le deuxième document décrit un quartier qui s'éteint après 19 h.
Rất tiện để mở đầu câu tóm tắt tài liệu thứ hai. — A handy way to open the sentence that summarises document two.
Alors que [prénom] [indicatif], [prénom] [indicatif].formel
Trong khi [tên] [động từ], thì [tên] [động từ].
Alors que Julie parle de liberté, Samuel parle d'isolement.
Alors que ở đây mang nghĩa đối lập, không phải thời gian; theo sau là indicatif. — Here alors que means contrast, not time, and it is followed by the indicative.
Tandis que [proposition], [proposition].formel
Trong khi [mệnh đề], thì [mệnh đề].
Tandis que le premier texte compte les dollars économisés, le second compte les amitiés perdues.
Hai vế nên có cùng cấu trúc: đối xứng làm câu đẹp và dễ chấm. — Keep the two halves parallel: the symmetry reads well and is easy to mark.
Là où [prénom] voit [nom], [prénom] voit [nom].formel
Ở chỗ [tên] nhìn thấy [danh từ], [tên] lại nhìn thấy [danh từ].
Là où Claire voit un progrès, Duy voit un risque.
Một câu duy nhất mà so sánh xong cả hai tài liệu — rất đáng học thuộc. — One sentence that compares both documents at once; well worth memorising.
Le second document nuance cette idée : [proposition].formel
Tài liệu thứ hai không bác bỏ ý đó, chỉ nói lại cho bớt tuyệt đối: [mệnh đề].
Le second document nuance cette idée : tout le monde ne peut pas travailler depuis la maison.
Dùng khi hai tài liệu không chống nhau hoàn toàn mà chỉ lệch nhau. — Use it when the two documents do not clash head-on but merely tilt differently.
Par contre, [proposition].familier
Còn ngược lại thì [mệnh đề].
Par contre, mon voisin ne travaille jamais de chez lui : il est cuisinier.
Rất phổ biến khi nói, kể cả ở Québec, nhưng trong bài viết hãy thay bằng en revanche. — Very common in speech, Québec included, but in a written exam swap it for en revanche.

Chỉ ra điểm chung giữa hai tác giả8

Les deux auteurs s'accordent sur [nom].standard
Hai tác giả thống nhất với nhau về [danh từ].
Les deux auteurs s'accordent sur un point : le prix des loyers est devenu insupportable.
S'accorder sur + danh từ; thêm hai chấm rồi một mệnh đề là cách nói rõ điểm chung. — S'accorder sur takes a noun; a colon plus a clause then spells out what the shared point is.
Sur ce point, [prénom] et [prénom] se rejoignent.formel
Ở điểm này, [tên] và [tên] gặp nhau.
Sur ce point, Nadia et Hùng se rejoignent.
Câu ngắn, đặt ngay sau phần tóm tắt tài liệu thứ hai. — A short sentence, best placed straight after the second summary.
Les deux textes partagent la même inquiétude : [nom].formel
Hai văn bản cùng chung một nỗi lo: [danh từ].
Les deux textes partagent la même inquiétude : l'avenir des jeunes familles en ville.
Thay inquiétude bằng constat, objectif, souci tùy đề. — Swap inquiétude for constat, objectif or souci depending on the prompt.
Comme [prénom], je pense que + [indicatif].standard
Giống như [tên], tôi nghĩ rằng + [mệnh đề].
Comme Bảo, je pense qu'une heure de trajet par jour est une heure volée à la famille.
Khung này vừa so sánh vừa nêu lập trường, tiết kiệm được cả một câu. — This one compares and states your position at once, saving you a whole sentence.
Tous deux reconnaissent que + [indicatif].formel
Cả hai đều thừa nhận rằng + [mệnh đề].
Tous deux reconnaissent que la situation ne peut pas durer ainsi.
Tous deux là biến thể trang trọng của tous les deux. — Tous deux is the formal variant of tous les deux.
L'un comme l'autre insistent sur [nom].formel
Cả hai người đều nhấn mạnh [danh từ].
L'un comme l'autre insistent sur le rôle des parents.
Động từ chia số nhiều vì chủ ngữ là hai người. — The verb is plural because the subject covers two people.
Ils ne s'opposent pas sur [nom], mais sur [nom].formel
Họ không chống nhau ở chỗ [danh từ], mà ở chỗ [danh từ].
Ils ne s'opposent pas sur le constat, mais sur la solution : l'un veut plus d'autobus, l'autre moins de voitures.
Câu vàng cho bước 4; hợp với khoảng tám đề trên mười. Cặp lấp chỗ an toàn nhất là « le constat » và « la solution ». — The gold sentence for step 4; it fits about eight prompts out of ten, and the safest pair to drop into the slots is «le constat» and «la solution».
Leur point commun, c'est [nom].standard
Điểm chung của họ là [danh từ].
Leur point commun, c'est l'attachement au quartier où ils vivent.
Cấu trúc « c'est » làm câu nhẹ và rất Pháp. — The «c'est» construction keeps the sentence light and sounds thoroughly French.

Nêu lập trường của bạn8

Pour ma part, je pense que + [indicatif].standard
Về phần tôi, tôi nghĩ rằng + [mệnh đề].
Pour ma part, je pense qu'une ville se juge à ses trottoirs, pas à ses stationnements.
Penser que ở thể khẳng định đi với indicatif; chỉ khi phủ định mới dùng subjonctif. — Affirmative penser que takes the indicative; only the negative pulls in the subjunctive.
À mon avis, [proposition].standard
Theo ý tôi, [mệnh đề].
À mon avis, interdire les écrans ne règle rien si personne n'explique pourquoi.
Viết à mon avis, không phải *dans mon avis. — It is à mon avis, not *dans mon avis.
Personnellement, je me range du côté de [prénom].standard
Cá nhân tôi đứng về phía [tên].
Personnellement, je me range du côté de Fatou.
Se ranger du côté de = đứng về phe ai; rất rõ ràng, giám khảo tìm đúng câu này. — Se ranger du côté de means to take someone's side; it is exactly the sentence the examiner is hunting for.
Je partage l'avis de [prénom] sur [nom].standard
Tôi đồng tình với [tên] về [danh từ].
Je partage l'avis de Karine sur la fatigue du vendredi.
Partager l'avis de quelqu'un — cụm cố định, đừng dịch từng chữ từ tiếng Anh. — Partager l'avis de quelqu'un is fixed; do not translate word by word from English.
Je suis plutôt favorable à [nom].formel
Tôi khá ủng hộ [danh từ].
Je suis plutôt favorable à une rue piétonne le dimanche.
Plutôt làm nhẹ giọng đi, rất hợp khi bạn định nhượng bộ ở câu sau. — Plutôt softens the claim, which sets up the concession you make next.
Je ne suis pas convaincu(e) par l'argument de [prénom].standard
Tôi không bị thuyết phục bởi lập luận của [tên].
Je ne suis pas convaincue par l'argument de Samuel : une voiture coûte bien plus cher qu'un abonnement d'autobus.
Nếu bạn là nữ nhớ thêm e: convaincue. — If you are a woman, add the e: convaincue.
Il me semble que + [indicatif].standard
Với tôi thì có vẻ như + [mệnh đề].
Il me semble que le vrai problème est ailleurs : dans le prix du logement.
Il me semble que + indicatif, nhưng Il semble que + subjonctif. — Il me semble que takes the indicative, while Il semble que takes the subjunctive.
Je suis d'accord avec [prénom] sur le fond, mais pas sur [nom].standard
Tôi đồng ý với [tên] về căn bản, nhưng không đồng ý về [danh từ].
Je suis d'accord avec Samuel sur le fond, mais pas sur le remède.
Câu nêu lập trường tinh tế nhất: vừa chọn phía vừa giữ sắc thái. — The most sophisticated position sentence: it picks a side and keeps its nuance.

Lập luận: nguyên nhân, hệ quả, ví dụ10

parce que + [indicatif]standard
bởi vì + [mệnh đề]
Je soutiens cette idée parce qu'une famille sur quatre n'a pas de voiture dans mon immeuble.
Parce que đứng giữa câu; muốn mở đầu câu bằng nguyên nhân thì dùng Comme. — Parce que goes mid-sentence; to open with the cause, use Comme instead.
Comme [proposition], [conséquence].standard
Vì [mệnh đề], nên [hệ quả].
Comme je travaille de nuit à l'hôpital, un autobus toutes les heures ne me sert à rien.
Comme luôn đứng đầu câu và luôn chỉ nguyên nhân đã biết. — Comme always opens the sentence and always gives a known cause.
grâce à [nom] / à cause de [nom]standard
nhờ có [danh từ] / tại vì [danh từ]
Grâce à l'O-Train, j'ai vendu ma voiture ; à cause des travaux, j'ai failli la racheter.
Grâce à cho kết quả tốt, à cause de cho kết quả xấu — chọn sai là đổi nghĩa cả câu. — Grâce à is for good outcomes, à cause de for bad ones; picking the wrong one flips your meaning.
C'est la raison pour laquelle [proposition].formel
Chính vì vậy mà [mệnh đề].
C'est la raison pour laquelle je défends une formule mixte.
Trang trọng hơn hẳn « donc » và chỉ nên dùng một lần trong bài. — Considerably more formal than «donc», and worth using only once per text.
Par conséquent, [proposition].formel
Do đó, [mệnh đề].
Par conséquent, les commerces du quartier perdent leurs clients les plus fidèles.
Đặt đầu câu, có dấu phẩy theo sau. — It opens the sentence and takes a comma after it.
Du coup, [proposition].familier
Thế là, [mệnh đề].
Du coup, je fais mes courses en ligne comme tout le monde.
Nghe rất tự nhiên khi nói, nhưng trong bài viết hãy dùng donc hoặc par conséquent. — Natural in speech, but write donc or par conséquent in the exam.
Prenons un exemple concret : [fait].formel
Lấy một ví dụ cụ thể: [sự việc].
Prenons un exemple concret : la rue Somerset compte deux fois moins d'épiceries qu'il y a dix ans.
Sau hai chấm phải là một sự việc có số liệu hoặc tên riêng, nếu không câu thành rỗng. — After the colon there must be a fact with a figure or a name, or the sentence rings hollow.
Je le vois chaque [jour / semaine] à [lieu] : [fait].standard
Tôi thấy điều đó mỗi [ngày / tuần] ở [nơi]: [sự việc].
Je le vois chaque semaine à la clinique où je travaille : trois patients sur dix manquent leur rendez-vous faute d'autobus.
Ví dụ sống là thứ ăn điểm nhất trong tâche 3. — A lived example is the single most profitable thing in task 3.
D'après mon expérience à [ville], [proposition].standard
Theo trải nghiệm của tôi ở [thành phố], [mệnh đề].
D'après mon expérience à Gatineau, un hiver sans voiture est possible, mais seulement près d'une ligne d'autobus.
D'après + người hoặc trải nghiệm; đồng nghĩa với selon nhưng thân mật hơn một chút. — D'après takes a person or an experience; close to selon but a shade less formal.
Si [imparfait], [conditionnel présent].standard
Nếu [imparfait] thì [conditionnel].
Si les autobus passaient toutes les dix minutes, personne ne discuterait du prix du stationnement.
Sau si không bao giờ có conditionnel: *si je serais là lỗi kinh điển. — Never put a conditional after si: *si je serais is the classic error.

Nhượng bộ rồi phản bác8

Bien que + [subjonctif], [proposition].formel
Mặc dù + [subjonctif], [mệnh đề].
Bien que le bureau soit loin, j'y vais le jeudi pour voir mon équipe.
Bien que bắt buộc dùng subjonctif: soit, ait, puisse, fasse. Học thuộc bốn dạng này là đủ cho bài thi. — Bien que demands the subjunctive: soit, ait, puisse, fasse. Those four forms will carry you through the exam.
Il est vrai que [indicatif], mais [proposition].standard
Đúng là [mệnh đề], nhưng [mệnh đề].
Il est vrai que le télétravail isole, mais un bureau bruyant isole aussi.
Cách nhượng bộ dễ nhất và an toàn nhất về ngữ pháp. — The easiest concession to write and the safest grammatically.
Certes, [proposition]. Cependant, [proposition].formel
Cố nhiên là [mệnh đề]. Tuy nhiên, [mệnh đề].
Certes, une rue piétonne complique les livraisons. Cependant, elle ramène les familles le dimanche.
Cặp certes… cependant là dấu hiệu trình độ rõ nhất trong hai câu. — The certes… cependant pair is the clearest level marker you can place in two sentences.
Même si [indicatif], [proposition].standard
Dù cho [mệnh đề], [mệnh đề].
Même si le loyer est plus cher près du centre, je préfère marcher pour aller travailler.
Même si luôn đi với indicatif, không bao giờ subjonctif — khác hẳn bien que. — Même si always takes the indicative, never the subjunctive, unlike bien que.
Je comprends l'inquiétude de [prénom], mais [proposition].standard
Tôi hiểu nỗi lo của [tên], nhưng [mệnh đề].
Je comprends l'inquiétude de Denis, mais interdire ne remplace pas expliquer.
Nhượng bộ bằng cách gọi tên người: vừa lịch sự vừa chứng minh bạn đọc kỹ tài liệu. — Conceding by name is courteous and proves you read the document.
On ne peut pas nier que [indicatif], mais [proposition].formel
Không thể phủ nhận rằng [mệnh đề], nhưng [mệnh đề].
On ne peut pas nier que les écrans font partie de la vie des enfants, mais l'école peut fixer des limites.
Ở thể khẳng định nier que dùng subjonctif; ở thể phủ định như câu này, indicatif được chấp nhận rộng rãi. — Affirmative nier que takes the subjunctive; in this negative form the indicative is widely accepted.
Malgré [nom], [proposition].standard
Bất chấp [danh từ], [mệnh đề].
Malgré le froid de janvier, j'ai continué à prendre mon vélo jusqu'à la station Pimisi.
Malgré chỉ đi với danh từ. Muốn có mệnh đề thì phải dùng bien que + subjonctif. — Malgré only takes a noun; for a clause you must switch to bien que plus the subjunctive.
Cela dit, [proposition].standard
Nói vậy chứ, [mệnh đề].
Cela dit, je ne voudrais pas travailler seule chez moi cinq jours sur cinq.
Rất tiện để quay xe nhẹ nhàng ở giữa đoạn lập luận. — A neat way to turn the argument gently in mid-paragraph.

Kết bài và mở ra8

En définitive, [proposition].formel
Rốt cuộc, [mệnh đề].
En définitive, la vérité se trouve quelque part entre les deux témoignages.
Mạnh hơn « finalement » và không bị hiểu nhầm thành « cuối cùng thì đổi ý ». — Stronger than «finalement», and free of its «in the end I changed my mind» flavour.
Pour conclure, je dirais que + [indicatif].formel
Để kết lại, tôi xin nói rằng + [mệnh đề].
Pour conclure, je dirais que le problème n'est pas le lieu de travail, mais la confiance.
Je dirais ở conditionnel làm giọng khiêm tốn hơn je dis. — The conditional je dirais sounds more measured than je dis.
Finalement, la question n'est pas [nom], mais [nom].standard
Sau cùng, vấn đề không phải là [danh từ], mà là [danh từ].
Finalement, la question n'est pas le nombre d'écrans, mais le temps que les parents peuvent donner.
Finalement nghĩa là « sau cùng, sau khi cân nhắc », không phải « thứ tự cuối cùng »; muốn nói lý do cuối thì dùng enfin. — Finalement means «in the end, after weighing things», not «lastly»; for your final reason use enfin.
Tout compte fait, [proposition].standard
Tính tới tính lui thì [mệnh đề].
Tout compte fait, je préfère un centre-ville lent à un centre-ville vide.
Cụm cố định, không đổi được chữ nào bên trong. — A fixed expression: not a word inside it can be changed.
Reste à savoir si [proposition].formel
Chỉ còn phải xem liệu [mệnh đề] hay không.
Reste à savoir si les entreprises accepteront de payer le même salaire pour quatre jours.
Kết bằng câu mở: giám khảo rất thích vì nó cho thấy bạn còn suy nghĩ tiếp. — An open ending: examiners like it because it shows the thinking continues.
Si nous voulons [infinitif], il faudra [infinitif].formel
Nếu chúng ta muốn [động từ], thì sẽ phải [động từ].
Si nous voulons garder nos commerces, il faudra y entrer plus souvent.
Si + présent → futur: cấu trúc điều kiện an toàn nhất cho phần kết. — Si plus present gives a future main clause: the safest conditional for a conclusion.
C'est peut-être là que se trouve le vrai enjeu : [nom].formel
Có lẽ điều thật sự quan trọng nằm ở chỗ đó: [danh từ].
C'est peut-être là que se trouve le vrai enjeu : la place laissée à ceux qui n'ont pas le choix.
Un enjeu = điều được đặt cược, quan trọng hơn « un problème ». — Un enjeu is what is at stake, a stronger word than «un problème».
Ce débat ne se réglera pas en [durée], mais [proposition].standard
Cuộc tranh luận này không giải quyết xong trong [khoảng thời gian], nhưng [mệnh đề].
Ce débat ne se réglera pas en un hiver, mais chaque quartier peut déjà essayer.
Kết bằng thì tương lai cho thấy bạn làm chủ được nhiều thì khác nhau. — Closing in the future tense shows you control more than one tense.

Bài mẫu có chú thích

Le téléphone au secondaire157 từ

Vous lisez ces deux textes publiés sur le site d'une école secondaire de Gatineau au sujet de l'interdiction du téléphone portable. Vous écrivez une réponse sur le forum des parents. Vous comparez les deux points de vue, puis vous donnez votre opinion personnelle en la justifiant. Écrivez un texte de 120 à 180 mots.

Document 1 — Marie-Ève Cardinal, enseignante de mathématiques

Depuis septembre, les téléphones restent dans les casiers de mon école, et je ne reviendrai pas en arrière. Avant, je passais dix minutes par cours à demander qu'on range les écrans. Aujourd'hui, mes élèves de secondaire trois lèvent la main, se trompent devant les autres, recommencent. Ce n'est pas de la nostalgie : la concurrence d'un écran est trop forte pour un jeune de quatorze ans, et ce n'est pas à lui de résister tout seul. L'école doit lui offrir six heures de tranquillité par jour. Les parents inquiets peuvent toujours appeler le secrétariat.

Document 2 — Karim Belhadj, président du conseil des élèves

Je préside le conseil des élèves et je n'ai jamais défendu le téléphone en pleine classe. Je défends autre chose : le droit d'apprendre à s'en servir. Une interdiction totale règle le problème pendant six heures et le renvoie intact à seize heures. Dans mon école, plusieurs élèves viennent d'arriver au Canada et traduisent les consignes sur leur téléphone ; d'autres préviennent leurs parents quand l'autobus est annulé. Encadrons plutôt : écrans rangés pendant les cours, tolérés à la pause, et un vrai cours sur les réseaux sociaux dès la première année.

Les deux textes portent sur le téléphone au secondaire, mais ils ne défendent pas la même solution. Madame Cardinal, enseignante, réclame une interdiction complète. Elle explique qu'un adolescent de quatorze ans ne peut pas lutter seul contre un écran et que l'école doit lui offrir des heures vraiment calmes. Karim Belhadj, lui, ne nie pas le problème : il conteste la méthode. Selon lui, une règle qui s'arrête à la sortie des cours n'apprend rien, alors que plusieurs élèves se servent de leur téléphone pour traduire une consigne ou prévenir leurs parents. Les deux ont raison sur un point. Je suis mère de deux adolescents : ma fille ne range jamais son téléphone toute seule, et pourtant c'est grâce à lui qu'elle m'a prévenue le jour où son autobus a été annulé. Je choisirais donc une règle simple : téléphones interdits pendant les cours, autorisés à la pause. Interdire sans expliquer, ce n'est que repousser le problème.

Phân tích từng câu9

“Les deux textes portent sur le téléphone au secondaire, mais ils ne défendent pas la même solution.”
Mở bài – nêu chủ đề và điểm bất đồng
Câu đầu tiên làm xong hai việc cùng lúc: nói hai văn bản bàn về cái gì, và nói ngay chúng khác nhau ở chỗ nào. Giám khảo Tâche 3 tìm đúng câu này ở dòng đầu; nếu bạn chỉ viết « Les deux documents parlent du téléphone », bạn mới làm được một nửa.
Cách dùng lại: « Les deux textes portent sur + [thème], mais ils ne défendent pas la même solution. » : Les deux textes portent sur le travail des étudiants, mais ils ne défendent pas la même solution.
“Madame Cardinal, enseignante, réclame une interdiction complète.”
Tóm tắt văn bản 1
Tên người + nghề nghiệp đặt giữa hai dấu phẩy (apposition) cho phép giới thiệu người nói mà không tốn một câu riêng. Động từ « réclame » mạnh và chính xác hơn « dit que » – đúng loại từ mà tiêu chí từ vựng tìm kiếm.
Cách dùng lại: « [Nom], [métier], réclame / défend / refuse + [nom]. » : Monsieur Trần, pharmacien, refuse cette mesure.
“Elle explique qu'un adolescent de quatorze ans ne peut pas lutter seul contre un écran et que l'école doit lui offrir des heures vraiment calmes.”
Tường thuật lập luận của tác giả
Đây là câu tường thuật gián tiếp: « Elle explique que ... et que ... ». Nhờ lặp lại « que » lần thứ hai, bạn chở được hai ý trong một câu mà vẫn đúng ngữ pháp. Rất nhiều thí sinh quên chữ « que » thứ hai và câu gãy ngay chỗ đó.
Cách dùng lại: « [Auteur] explique que + [idée 1] et que + [idée 2]. » : Il explique que les loyers montent et que les jeunes partent.
“Karim Belhadj, lui, ne nie pas le problème : il conteste la méthode.”
Chuyển sang văn bản 2
« lui » (pronom tonique) đặt ngay sau tên người có nghĩa « còn ông ấy thì ». Đây là cách chuyển ý ngắn gọn nhất giữa hai văn bản. Dấu hai chấm thay cho « mais » và làm câu gọn hơn: phủ định một vế, khẳng định vế kia.
Cách dùng lại: « [Nom], lui / elle, ne nie pas + [nom] : il / elle conteste + [nom]. » : Ma voisine, elle, ne nie pas le bruit : elle conteste la solution.
“Selon lui, une règle qui s'arrête à la sortie des cours n'apprend rien, alors que plusieurs élèves se servent de leur téléphone pour traduire une consigne ou prévenir leurs parents.”
Lý lẽ chính của văn bản 2
Ba thứ trong một câu: « Selon lui » (đánh dấu đây là ý của người khác, không phải ý bạn), một mệnh đề quan hệ « qui s'arrête », và « alors que » để đối lập hai sự việc. « n'apprend rien » dùng phủ định « ne ... rien » chuẩn.
Cách dùng lại: « Selon lui / elle, + [idée], alors que + [fait contraire]. » : Selon elle, le prix baissera, alors que les loyers augmentent chaque année.
“Les deux ont raison sur un point.”
Bản lề – nhượng bộ trước khi nêu ý kiến
Một câu ngắn nằm giữa những câu dài tạo ra nhịp, và nó báo hiệu rất rõ: phần tóm tắt đã xong, giờ đến lượt bạn nói. Thừa nhận cả hai bên đều có lý khiến bài viết của bạn nghe công tâm chứ không phiến diện, và tiêu chí mạch lạc cho điểm đúng ở bước chuyển này.
Cách dùng lại: « Les deux ont raison sur + [nom]. » : Les deux ont raison sur le coût. Variante : « Les deux arguments me paraissent + [adjectif]. » : Les deux arguments me paraissent solides.
“ma fille ne range jamais son téléphone toute seule, et pourtant c'est grâce à lui qu'elle m'a prévenue le jour où son autobus a été annulé”
Ví dụ cá nhân cụ thể
Ví dụ này ghi điểm gấp đôi: nó chứng minh cả hai văn bản đều đúng một phần. Về ngữ pháp có hai thứ đáng học. Thứ nhất là « c'est … que », cấu trúc nhấn mạnh: bạn lấy phần muốn làm nổi bật (ở đây là « grâce à lui ») kẹp vào giữa « c'est » và « que », phần còn lại của câu giữ nguyên. Thứ hai là « prévenue » có thêm chữ « e » vì tân ngữ trực tiếp « m' » (chỉ người mẹ) đứng trước động từ, nên participe passé phải hợp giống với nó. Rất ít thí sinh làm đúng cả hai cùng lúc.
Cách dùng lại: « [Reproche], et pourtant c'est grâce à + [nom] que + [fait]. » : Je me plaignais de ce cours du soir, et pourtant c'est grâce à lui que j'ai trouvé un emploi.
“Je choisirais donc une règle simple : téléphones interdits pendant les cours, autorisés à la pause.”
Lập trường cá nhân
« Je choisirais » (conditionnel présent) nghe chín chắn hơn « je veux »: bạn đề nghị chứ không ra lệnh. Sau dấu hai chấm là hai phân từ quá khứ dùng như tính từ (« interdits », « autorisés »), một cách viết rất gọn để nêu một quy tắc.
Cách dùng lại: « Je choisirais donc + [solution] : + [détail 1], + [détail 2]. » : Je choisirais donc une formule mixte : deux jours au bureau, trois à la maison.
“Interdire sans expliquer, ce n'est que repousser le problème.”
Câu kết
Động từ nguyên mẫu làm chủ ngữ (« Interdire ») là cấu trúc của người viết chắc tay. Thêm « ne ... que » (= chỉ) và câu kết trở thành một nhận định sắc gọn, không phải một lời tóm tắt nhạt nhẽo.
Cách dùng lại: « [Infinitif] sans + [infinitif], ce n'est que + [infinitif]. » : Payer sans vérifier, ce n'est que retarder la dispute.

Vì sao bài này được điểm cao

Bài này làm đủ bốn việc mà Tâche 3 đòi hỏi: nêu chủ đề, tóm tắt trung thành từng văn bản có ghi tên người nói, so sánh hai bên, rồi chọn một lập trường có lý lẽ riêng. Ý kiến cá nhân không phải là « tôi đồng ý với bà Cardinal » mà là một giải pháp thứ ba, có một ví dụ thật trong nhà làm chỗ dựa. Các thì dùng trong bài chủ yếu là présent và passé composé, thêm một conditionnel để đưa ra đề nghị.

Le télétravail et le centre-ville165 từ

Un journal d'Ottawa publie ces deux lettres de lecteurs sur le télétravail. Vous réagissez dans la section des commentaires du site du journal. Vous comparez les deux points de vue, puis vous donnez votre opinion personnelle en la justifiant. Écrivez un texte de 120 à 180 mots.

Document 1 — Sylvain Rioux, propriétaire d'un café-restaurant

Depuis quatre ans, je sers le midi dans une salle à moitié vide. Mon café de la rue Bank vivait des bureaux voisins ; aujourd'hui, le mardi et le mercredi me font vivre, et le reste de la semaine me coûte de l'argent. On me répondra que le monde change, que je dois m'adapter. Mais un centre-ville, ce sont aussi des trottoirs animés, des commerces qui embauchent des étudiants, un quartier qui ne fait pas peur le soir. Je ne demande pas la fin du télétravail : je demande qu'on n'oublie pas ce qu'il coûte à un quartier.

Document 2 — Amina Cissé, analyste et mère de deux enfants

On parle beaucoup du centre-ville ; on parle rarement des deux heures que je passais chaque jour dans l'autobus. Depuis que je travaille à la maison trois jours sur cinq, je dépose mes enfants à l'école, je cuisine, je marche le midi. Mon équipe est répartie entre Ottawa, Sherbrooke et Halifax : même au bureau, je serais en visioconférence toute la journée. Le télétravail a aussi ouvert des emplois à des personnes qui vivent loin des grandes villes ou qui ont un handicap. Revenir cinq jours par semaine ne sauverait pas les restaurants ; cela me coûterait mes soirées.

Les deux lettres parlent du télétravail, mais elles ne regardent pas la même chose : l'une regarde un quartier, l'autre regarde une famille. Sylvain Rioux, restaurateur, constate que les bureaux vides ont aussi vidé les commerces autour d'eux. Il ne réclame pas le retour forcé au bureau ; il rappelle le prix payé par un centre-ville. Amina Cissé répond par son quotidien : deux heures d'autobus en moins, des enfants qu'elle voit le matin, une équipe de toute façon dispersée entre trois villes. Je travaille dans une petite entreprise de logiciels à Kanata, deux jours au bureau et trois à la maison. Les jours de présence servent à autre chose : on forme les nouveaux, on règle en dix minutes ce qui traîne depuis une semaine. C'est pourquoi je défends le modèle hybride. Il ne sauvera pas tous les cafés de la rue Bank, mais il me paraît préférable aux deux extrêmes : un centre-ville vide ou une ville où chacun travaille seul chez lui.

Phân tích từng câu9

“mais elles ne regardent pas la même chose : l'une regarde un quartier, l'autre regarde une famille”
Mở bài – đặt tên cho sự khác biệt
Thay vì nói « họ không đồng ý », câu này nói rõ họ không đồng ý ở chỗ nào: một bên nhìn khu phố, một bên nhìn gia đình. Cặp « l'une ... l'autre ... » là công cụ so sánh rẻ nhất và hiệu quả nhất của Tâche 3.
Cách dùng lại: « Les deux + [nom] parlent de + [thème], mais elles ne regardent pas la même chose : l'une regarde + [nom], l'autre regarde + [nom]. » : Les deux lettres parlent du logement, mais elles ne regardent pas la même chose : l'une regarde le coût, l'autre regarde la santé.
“Sylvain Rioux, restaurateur, constate que les bureaux vides ont aussi vidé les commerces autour d'eux.”
Tóm tắt văn bản 1
« constater que » có nghĩa « nhận thấy một sự thật », khác hẳn « penser que ». Chọn đúng động từ tường thuật cho thấy bạn hiểu giá trị của từng ý kiến. Chú ý « vides » (tính từ) và « ont vidé » (passé composé) đứng cạnh nhau: lẫn hai từ này là lỗi rất phổ biến.
Cách dùng lại: « [Nom], [métier], constate que + [fait]. » : Madame Trần, directrice, constate que les inscriptions baissent.
“Il ne réclame pas le retour forcé au bureau ; il rappelle le prix payé par un centre-ville.”
Làm rõ lập trường thật sự của tác giả
Câu này tránh lỗi nguy hiểm nhất của Tâche 3: nói quá ý của tác giả. Công thức « il ne ... pas X ; il ... Y » cho thấy bạn đọc kỹ. « le prix payé par » là phân từ quá khứ dùng như tính từ, kèm « par » chỉ tác nhân.
Cách dùng lại: « Il ne réclame pas + [nom] ; il rappelle + [nom]. » : Elle ne demande pas la gratuité ; elle rappelle le coût réel.
“Amina Cissé répond par son quotidien : deux heures d'autobus en moins, des enfants qu'elle voit le matin, une équipe de toute façon dispersée entre trois villes.”
Tóm tắt văn bản 2 bằng một danh sách
Sau dấu hai chấm là ba nhóm danh từ không có động từ chia – một cách nhét ba ý vào một câu mà không sai ngữ pháp và không tốn nhiều chữ. Bên trong còn có mệnh đề quan hệ « qu'elle voit » dùng đại từ tân ngữ trực tiếp.
Cách dùng lại: « [Nom] répond par + [nom] : + [élément 1], + [élément 2], + [élément 3]. » : Il répond par des chiffres : moins de bruit, moins d'accidents, plus de clients.
“Je travaille dans une petite entreprise de logiciels à Kanata, deux jours au bureau et trois à la maison.”
Bước sang phần ý kiến cá nhân
Trước khi phân xử, bạn nói mình đứng ở đâu. Một địa danh thật (« Kanata ») và một con số (« deux jours ... trois ») biến ý kiến thành bằng chứng. Giám khảo đọc cả trăm bài chung chung; chi tiết là thứ duy nhất còn lại trong đầu họ.
Cách dùng lại: « Je travaille / j'étudie + [lieu], + [chiffre] + [précision]. » : J'étudie à La Cité, quatre soirs par semaine.
“on forme les nouveaux, on règle en dix minutes ce qui traîne depuis une semaine”
Lý lẽ dựa trên kinh nghiệm
« ce qui » thay cho một ý trừu tượng (« những việc đang kéo dài »), rất hữu dụng khi bạn không tìm ra danh từ. « depuis une semaine » đi với thì hiện tại vì việc vẫn đang tiếp diễn – tiếng Việt và tiếng Anh hay kéo bạn về thì quá khứ ở đây.
Cách dùng lại: « on règle en + [durée] ce qui traîne depuis + [durée] » : on règle en une heure ce qui traîne depuis un mois.
“C'est pourquoi je défends le modèle hybride.”
Câu tuyên bố lập trường
« C'est pourquoi » nối đoạn ví dụ với kết luận: lập trường hiện ra như kết quả của những gì vừa kể, chứ không rơi từ trên trời xuống. Câu cực ngắn, dễ nhìn thấy – giám khảo phải tìm được lập trường của bạn trong ba giây.
Cách dùng lại: « C'est pourquoi je défends / je préfère / je m'oppose à + [nom]. » : C'est pourquoi je préfère la formule du soir.
“Il ne sauvera pas tous les cafés de la rue Bank, mais il me paraît préférable aux deux extrêmes”
Nhượng bộ rồi khẳng định
Thừa nhận điểm yếu của chính giải pháp mình chọn làm lập luận mạnh hơn, không yếu đi. Chú ý « préférable à » luôn đi với giới từ « à » (à + les = aux), không phải « que ». Động từ « sauvera » ở futur simple.
Cách dùng lại: « [Sujet] ne + [verbe au futur] pas + [nom], mais + [sujet] me paraît préférable à + [nom]. » : Cette règle ne réglera pas tous les problèmes, mais elle me paraît préférable au silence.
“un centre-ville vide ou une ville où chacun travaille seul chez lui”
Câu kết – hai thái cực
Kết bài vẽ lại hai bức tranh của hai văn bản trong một dòng duy nhất, làm bài viết khép kín. Chú ý hai chữ « ou »: « ou » (hoặc) và « où » có dấu (nơi chốn) – trong bài thi phải viết đúng dấu, giám khảo sẽ kiểm.
Cách dùng lại: « [Solution] me paraît préférable aux deux extrêmes : + [extrême 1] ou + [extrême 2]. » : Cette formule me paraît préférable aux deux extrêmes : tout interdire ou ne rien encadrer.

Vì sao bài này được điểm cao

Giọng văn ở đây nhanh, cụ thể, nhiều con số – hợp với một người làm kỹ thuật. Bài không chọn hẳn bên nào mà đề xuất mô hình thứ ba (hybride), và quan trọng hơn: nó giải thích vì sao, bằng kinh nghiệm làm việc thật. Câu dài và câu ngắn xen kẽ nên bài đọc không mệt.

Les quarante heures de bénévolat150 từ

Le journal étudiant de votre collège publie ces deux textes sur les quarante heures de bénévolat obligatoires au secondaire. Vous écrivez à votre tour un texte pour le même journal. Vous comparez les deux points de vue, puis vous donnez votre opinion personnelle en la justifiant. Écrivez un texte de 120 à 180 mots.

Document 1 — Hélène Provost, directrice d'une banque alimentaire

Chaque automne, une trentaine d'élèves poussent la porte de notre banque alimentaire parce que l'école leur demande quarante heures de bénévolat. Beaucoup arrivent en traînant les pieds. Beaucoup reviennent au printemps, sans que personne ne les y oblige. Sans cette règle, ils ne seraient jamais entrés chez nous : on ne devient pas bénévole par hasard à seize ans, on le devient parce qu'on a essayé une première fois. L'obligation n'est pas parfaite, mais elle ouvre une porte à des jeunes que le bénévolat n'aurait jamais atteints autrement.

Document 2 — Jonathan Ouellette, élève de douzième année

On nous demande quarante heures gratuites, en plus des travaux, des examens et, pour plusieurs d'entre nous, d'un emploi le soir. Mes amis qui habitent près du centre trouvent une place en une semaine ; moi, à trente minutes d'autobus du premier organisme, j'ai mis deux mois. Et personne n'est dupe : la moitié des élèves font signer des heures qu'ils ont à peine faites. Un bénévolat imposé n'est plus du bénévolat, c'est un devoir de plus, et il pèse le plus lourd sur ceux qui ont déjà le moins de temps.

Les deux textes portent sur les quarante heures de bénévolat exigées au secondaire, et aucun des deux ne me semble malhonnête. Madame Provost, qui dirige une banque alimentaire, défend l'obligation par un résultat concret : des élèves qui ne seraient jamais venus finissent par revenir au printemps. Jonathan Ouellette, lui, ne discute pas le principe mais les conditions. Il souligne que ces heures s'ajoutent aux devoirs et à un emploi, et qu'elles coûtent beaucoup plus cher à celui qui habite loin. J'ai fait mes quarante heures l'an dernier, dans une friperie de quartier, et j'ai connu les deux situations. J'y suis allé parce qu'il le fallait ; j'y suis resté parce que l'équipe m'a confié la caisse le troisième samedi. Je garderais donc l'obligation, à une condition : que l'école trouve les places et paie le transport. Une règle juste sur le papier peut rester injuste dans la vraie vie.

Phân tích từng câu9

“et aucun des deux ne me semble malhonnête”
Mở bài – đánh giá chung hai văn bản
« aucun des deux ne ... » là cấu trúc phủ định đẹp, và chữ « ne » bắt buộc phải có dù đã có « aucun ». Câu này còn báo trước rằng bài sẽ công bằng với cả hai bên, điều mà tiêu chí mạch lạc rất thích.
Cách dùng lại: « Aucun des deux ne me semble + [adjectif]. » : Aucun des deux ne me semble exagéré.
“Madame Provost, qui dirige une banque alimentaire, défend l'obligation par un résultat concret”
Giới thiệu tác giả bằng mệnh đề quan hệ
« qui dirige ... » chen giữa hai dấu phẩy là cách thứ hai để giới thiệu người nói (cách thứ nhất là apposition ở bài 1). Đổi qua đổi lại giữa hai cách để tránh lặp. « défendre X par Y » = bảo vệ X bằng Y.
Cách dùng lại: « [Nom], qui + [verbe], défend / critique + [nom] par + [nom]. » : Monsieur Đào, qui enseigne au primaire, critique cette réforme par expérience.
“des élèves qui ne seraient jamais venus finissent par revenir au printemps”
Lý lẽ mạnh nhất của văn bản 1
« ne seraient jamais venus » là conditionnel passé: nó nói về điều đã không xảy ra. Cách lập rất gọn – conditionnel présent của être hoặc avoir + participe passé: ils seraient venus, il aurait compris; động từ đi với être thì participe passé hợp giống hợp số (venus). Đây là thì cao điểm, dùng một lần trong bài là đủ gây ấn tượng. Còn « finir par + infinitif » nghĩa là « cuối cùng thì cũng », một cấu trúc rất Pháp.
Cách dùng lại: « des + [personnes] qui ne seraient jamais + [participe passé] finissent par + [infinitif]. » : des familles qui ne seraient jamais entrées dans ce centre finissent par y inscrire leurs enfants.
“Jonathan Ouellette, lui, ne discute pas le principe mais les conditions.”
Chuyển sang văn bản 2
Một dòng duy nhất tóm gọn cả một văn bản, nhờ cặp đối lập « le principe / les conditions ». Khi bạn chỉ còn ba mươi chữ mà vẫn nợ một kết luận, công thức « ne … pas X mais Y » cứu bạn.
Cách dùng lại: « [Nom], lui / elle, ne discute pas + [nom] mais + [nom]. » : Ma directrice, elle, ne conteste pas le projet mais le calendrier.
“Il souligne que ces heures s'ajoutent aux devoirs et à un emploi, et qu'elles coûtent beaucoup plus cher à celui qui habite loin.”
Lý lẽ công bằng xã hội
« celui qui » = người nào mà..., cách nói tổng quát rất sang mà không tốn chữ. Thêm so sánh « beaucoup plus cher », và lại một lần nữa có hai chữ « que » sau động từ tường thuật, đúng như câu tường thuật ở bài 1.
Cách dùng lại: « [Auteur] souligne que + [idée 1] et que + [idée 2]. » : Il souligne que ces heures s'ajoutent au travail et que le transport coûte cher. Pour la comparaison : « + [nom] coûte beaucoup plus cher à celui qui + [verbe au présent]. » : Le transport coûte beaucoup plus cher à celui qui travaille le soir.
“J'ai fait mes quarante heures l'an dernier, dans une friperie de quartier, et j'ai connu les deux situations.”
Kinh nghiệm bản thân
Passé composé kể một việc đã xong, kèm nơi chốn cụ thể (« une friperie de quartier »). Vế cuối « j'ai connu les deux situations » nói thẳng rằng bạn đã sống cả hai lập luận – đây là cách hợp lệ nhất để giành quyền phân xử.
Cách dùng lại: « J'ai fait + [expérience] + [quand], + [où], et j'ai connu les deux situations. » : J'ai fait mon stage l'été dernier, dans une garderie de Vanier, et j'ai connu les deux situations.
“J'y suis allé parce qu'il le fallait ; j'y suis resté parce que l'équipe m'a confié la caisse le troisième samedi.”
Câu song đôi – hai vế đối xứng
Hai vế câu giống hệt nhau trừ một động từ (« allé » / « resté »): cấu trúc đối xứng này làm người đọc nhớ ngay. « y » thay cho « à la friperie », « il le fallait » là imparfait của « il faut ». Cả hai đều là điểm cộng ngữ pháp.
Cách dùng lại: « J'y suis allé(e) parce qu'il le fallait ; j'y suis resté(e) parce que + [raison]. » : J'y suis allée parce qu'il le fallait ; j'y suis restée parce que j'y ai rencontré des amis.
“Je garderais donc l'obligation, à une condition : que l'école trouve les places et paie le transport.”
Lập trường có điều kiện
Đây là câu khó nhất và đáng giá nhất trong bài: conditionnel « garderais » cộng với « à une condition : que », và « que » này kéo theo subjonctif (« trouve », « paie »). Đừng sợ subjonctif: với động từ nhóm 1 (đuôi -er), ngôi il/elle của subjonctif viết y hệt présent – qu'il trouve, qu'elle paie – nên ở đây bạn không phải học thêm gì cả. Nói « có, nhưng với một điều kiện » nghe chín chắn hơn hẳn một câu « có » hay « không » trơn.
Cách dùng lại: « Je garderais / j'accepterais + [nom], à une condition : que + [verbe au subjonctif]. » : J'accepterais cette hausse, à une condition : que la ville publie les chiffres.
“Une règle juste sur le papier peut rester injuste dans la vraie vie.”
Câu kết
Kết bằng một câu tổng quát, không nhắc lại những gì đã viết. Cặp « sur le papier / dans la vraie vie » và cặp « juste / injuste » làm câu cân đối. Bạn có thể học thuộc khuôn này rồi thay hai tính từ.
Cách dùng lại: « Une + [nom] + [adjectif] sur le papier peut rester + [adjectif contraire] dans la vraie vie. » : Une loi égale sur le papier peut rester inégale dans la vraie vie.

Vì sao bài này được điểm cao

Giọng văn là của một sinh viên: thẳng thắn, hơi châm biếm, nhưng vẫn lịch sự. Điểm mạnh nằm ở chỗ chuyển từ tóm tắt sang kinh nghiệm thật rồi sang một lập trường có điều kiện. Bài dùng ba thì khác nhau (présent, passé composé, conditionnel) và một subjonctif, đủ để vào mức điểm cao về ngữ pháp mà không cần câu phức tạp gượng ép.

Quelle langue à la maison ?152 từ

Un centre de francisation publie ces deux témoignages sur la langue parlée à la maison dans les familles immigrantes. Vous envoyez votre propre texte au bulletin du centre. Vous comparez les deux points de vue, puis vous donnez votre opinion personnelle en la justifiant. Écrivez un texte de 120 à 180 mots.

Document 1 — Rachid Tamrani, père de trois enfants

Quand nous sommes arrivés à Longueuil, mon fils de six ans ne disait pas un mot de français. Nous avons décidé, ma femme et moi, de ne parler que français à la maison pendant deux ans : les repas, les devoirs, les disputes. C'était dur, et notre propre français était mauvais. Mais en une année scolaire, il est passé de la classe d'accueil à la classe ordinaire. Un enfant n'a que vingt-quatre heures par jour : si le français reste la langue de l'école seulement, il restera une langue d'école toute sa vie.

Document 2 — Claudine Boisvert, orthophoniste

Je reçois chaque semaine des parents qui ont abandonné leur langue maternelle pour aider leur enfant, et qui ne peuvent plus lui expliquer grand-chose. Un enfant apprend une langue seconde sur les bases de la première : plus il possède de mots dans la langue de la maison, plus il en apprendra à l'école. Ce qui compte, ce n'est pas la langue parlée au souper, c'est la qualité de ce qu'on lui dit. Parlez-lui longuement, lisez-lui des histoires, discutez avec lui dans la langue où vous êtes le plus précis.

Ces deux textes répondent à la même question : dans quelle langue parler à ses enfants quand on vient d'ailleurs ? Monsieur Tamrani raconte une expérience réussie. En passant au français à la maison pendant deux ans, sa famille a permis à son fils de quitter la classe d'accueil en une seule année. Madame Boisvert, orthophoniste, déplace la question : selon elle, ce n'est pas la langue du souper qui compte, mais la richesse de ce que l'enfant entend, car une langue seconde s'appuie toujours sur la première. Je suis infirmière, arrivée de Hải Phòng il y a huit ans, et j'ai essayé la première méthode. Mon français d'alors ne me permettait pas de consoler ma fille ; je lui parlais comme à une collègue. Aujourd'hui, nous parlons vietnamien à table et français partout ailleurs. Ma fille a les deux langues, et moi j'ai gardé celle qui me permet de la comprendre.

Phân tích từng câu9

“Ces deux textes répondent à la même question : dans quelle langue parler à ses enfants quand on vient d'ailleurs ?”
Mở bài – biến chủ đề thành một câu hỏi
Đặt chủ đề dưới dạng một câu hỏi sau dấu hai chấm là cách mở bài sáng nhất của Tâche 3. Chú ý « dans quelle langue + infinitif »: không cần chia động từ, nên không thể chia sai.
Cách dùng lại: « Ces deux textes répondent à la même question : + [mot interrogatif] + [infinitif] + [complément] ? » : Ces deux textes répondent à la même question : comment loger les étudiants sans les ruiner ?
“En passant au français à la maison pendant deux ans, sa famille a permis à son fils de quitter la classe d'accueil en une seule année.”
Tóm tắt văn bản 1
« En + participe présent » (gérondif) diễn tả cách thức: bằng cách chuyển sang tiếng Pháp. Cách lập participe présent rất máy móc – lấy ngôi nous ở présent, bỏ đuôi -ons, thêm -ant: nous passons → passant, nous finissons → finissant. Vế sau là « permettre à quelqu'un de faire »: giới từ « à » cho người, « de » cho hành động. Hai cấu trúc này đều là dấu hiệu trình độ B2.
Cách dùng lại: « En + [participe présent], + [sujet] a permis à + [personne] de + [infinitif]. » : En travaillant le soir, elle a permis à son frère de finir ses études.
“Madame Boisvert, orthophoniste, déplace la question”
Chuyển ý tinh tế
« déplacer la question » = dời chỗ câu hỏi, chứ không phải trả lời ngược lại. Dùng động từ này khi hai văn bản không thật sự cãi nhau mà nhìn vấn đề từ hai góc khác nhau – trường hợp rất hay gặp trong đề thi thật.
Cách dùng lại: « [Nom], [métier], déplace la question : selon lui / elle, + [idée]. » : Monsieur Lê, économiste, déplace la question : selon lui, le problème est ailleurs.
“ce n'est pas la langue du souper qui compte, mais la richesse de ce que l'enfant entend”
Ý chính của văn bản 2
Câu nhấn mạnh « ce n'est pas X qui ..., mais Y » dùng để sửa lại một hiểu lầm, đúng việc mà chuyên gia đang làm. « ce que » (tân ngữ) khác « ce qui » (chủ ngữ): ở đây sau nó có chủ ngữ « l'enfant », nên phải là « ce que ». « Souper » là bữa tối theo cách nói Québec.
Cách dùng lại: « Ce n'est pas + [nom] qui compte, mais + [nom]. » : Ce n'est pas le diplôme qui compte, mais l'expérience.
“car une langue seconde s'appuie toujours sur la première”
Lý do khoa học
« car » trang trọng hơn « parce que » và không bao giờ đứng đầu câu. Động từ phản thân « s'appuyer sur » (dựa vào) là từ vựng trừu tượng – đúng loại từ mà giám khảo đếm khi chấm tiêu chí từ vựng.
Cách dùng lại: « [Affirmation], car + [raison générale]. » : Je commence par cinq minutes par jour, car une habitude se construit lentement.
“Je suis infirmière, arrivée de Hải Phòng il y a huit ans, et j'ai essayé la première méthode.”
Tự giới thiệu
« arrivée » hợp giống cái vì người viết là nữ – thiếu chữ « e » ở đây là một trong những lỗi hay gặp nhất của thí sinh Việt Nam. « il y a huit ans » chỉ một mốc trong quá khứ (khác « depuis huit ans » = vẫn còn kéo dài).
Cách dùng lại: « Je suis + [métier], arrivé(e) de + [ville] il y a + [durée], et + [phrase]. » : Je suis mécanicien, arrivé de Cần Thơ il y a trois ans, et je vois ce problème chaque jour.
“Mon français d'alors ne me permettait pas de consoler ma fille ; je lui parlais comme à une collègue.”
Chi tiết cảm động nhưng vẫn là lý lẽ
Hai imparfait tả một tình trạng kéo dài trong quá khứ. « lui » là đại từ tân ngữ gián tiếp (parler à quelqu'un), và « comme à une collègue » giữ lại giới từ « à » – chi tiết nhỏ này cho thấy bạn kiểm soát được giới từ. Câu này chứng minh ý của chuyên gia bằng một cảnh thật.
Cách dùng lại: « Mon français d'alors ne me permettait pas de + [infinitif]. » : Mon anglais d'alors ne me permettait pas de répondre au téléphone.
“Aujourd'hui, nous parlons vietnamien à table et français partout ailleurs.”
Lập trường cá nhân
Lập trường không được phát biểu như một khẩu hiệu mà như một quy tắc trong nhà: dễ nhớ, dễ kiểm chứng. Chú ý sau « parler » tên ngôn ngữ không có mạo từ – rất nhiều người viết nhầm « parler le français ».
Cách dùng lại: « Aujourd'hui, nous + [verbe] + [X] à la maison et + [Y] partout ailleurs. » : Aujourd'hui, nous lisons le vietnamien à la maison et le français partout ailleurs.
“Ma fille a les deux langues, et moi j'ai gardé celle qui me permet de la comprendre.”
Câu kết
« celle qui » thay cho « la langue qui » – tránh lặp từ và nâng trình độ câu. Câu kết không cảm động suông: nó vẫn là một lý lẽ, vì giữ tiếng mẹ đẻ là để hiểu được con mình.
Cách dùng lại: « [Personne] a les deux + [nom pluriel], et moi j'ai gardé celle / celui qui me permet de + [infinitif]. » : Mon fils a les deux passeports, et moi j'ai gardé celui qui me permet de rentrer voir ma mère.

Vì sao bài này được điểm cao

Đây là bài có giọng riêng rõ nhất: một người mẹ Việt Nam, y tá, sang Canada được tám năm. Nhưng bài không sống bằng cảm xúc – nó sống bằng một lý lẽ: giữ tiếng mẹ đẻ không phải vì tình cảm, mà vì đó là ngôn ngữ người mẹ nói chính xác nhất. Bài có gérondif, câu nhấn mạnh « ce n'est pas … qui … mais … », hai câu imparfait và đại từ « celle qui » – đủ mẫu câu để vào mức điểm cao.

La rue piétonne de l'été142 từ

La ville de Sherbrooke consulte les citoyens sur la fermeture d'une rue commerçante aux voitures pendant l'été, et publie ces deux avis. Vous répondez par écrit à la consultation. Vous comparez les deux points de vue, puis vous donnez votre opinion personnelle en la justifiant. Écrivez un texte de 120 à 180 mots.

Document 1 — Nadine Fortier, propriétaire d'une quincaillerie

On me présente la rue piétonne comme une fête. Pour moi, c'est d'abord un problème de livraisons et de clients. Je vends des sacs de ciment et des pots de peinture : personne ne transporte cela sur trois cents mètres. L'été dernier, ma clientèle âgée a simplement cessé de venir, faute d'un stationnement à proximité. Les terrasses des restaurants ont fait une belle saison, tant mieux pour elles. Mais une rue commerçante n'est pas seulement une rue de restaurants, et on a décidé sans jamais demander leur avis aux commerces comme le mien.

Document 2 — Vincent Marchand, conseiller municipal

Nos comptages sont clairs : l'été dernier, la fréquentation de la rue Wellington a augmenté de dix-huit pour cent pendant la piétonnisation. Une rue sans voitures n'est pas une rue sans clients ; c'est une rue où l'on s'arrête. Je comprends très bien les quincailleries et les pharmacies, et c'est pourquoi nous proposons cette année des livraisons autorisées avant onze heures et six places réservées aux personnes à mobilité réduite à chaque extrémité. Ce que nous ne ferons pas, c'est rendre quatre mois d'été à quarante voitures stationnées.

Les deux textes portent sur la piétonnisation de la rue Wellington, et ils s'opposent moins qu'il n'y paraît. Madame Fortier, quincaillière, ne conteste pas l'attrait d'une rue sans voitures ; elle en décrit le coût pour un commerce qui vend des objets lourds et dont la clientèle vieillit. Monsieur Marchand, conseiller municipal, oppose à cela des chiffres (dix-huit pour cent de visiteurs de plus) et annonce déjà des mesures : livraisons tôt le matin, places réservées aux personnes à mobilité réduite. Je suis enseignante à la retraite et je conduis chaque semaine ma voisine de quatre-vingts ans à la pharmacie. L'été dernier, nous avons renoncé deux fois. Cet inconvénient est réel, mais il se corrige ; une rue désertée, elle, ne se corrige pas. Je suis donc favorable à la piétonnisation, à condition que les mesures annoncées existent dès le premier jour.

Phân tích từng câu8

“ils s'opposent moins qu'il n'y paraît”
Mở bài – nhận định về mức độ đối lập
Đây là câu mở bài của người viết chắc tay: thay vì nói « hai bên đối lập », bạn đánh giá mức độ đối lập. Chữ « ne » trong « qu'il n'y paraît » là ne explétif, không mang nghĩa phủ định – nó chỉ xuất hiện sau các cấu trúc so sánh. Học thuộc nguyên cụm.
Cách dùng lại: « Les deux textes portent sur + [thème], et ils s'opposent moins qu'il n'y paraît. » : Les deux textes portent sur le prix des loyers, et ils s'opposent moins qu'il n'y paraît. Pour dire l'inverse, remplacez « moins » par « plus » : ils s'opposent plus qu'il n'y paraît.
“elle en décrit le coût pour un commerce qui vend des objets lourds et dont la clientèle vieillit”
Tóm tắt văn bản 1
Hai đại từ khó nằm trong một câu: « en » thay cho « de la rue piétonne », và « dont » thay cho « de qui / duquel » (khách hàng của cửa hàng đó). Nếu bạn dùng đúng « dont » một lần trong bài thi, giám khảo sẽ ghi nhận ngay.
Cách dùng lại: « un commerce / un quartier qui + [verbe] et dont + [nom] + [verbe] » : un quartier qui grandit et dont la population rajeunit.
“Monsieur Marchand, conseiller municipal, oppose à cela des chiffres”
Chuyển sang văn bản 2
« opposer quelque chose à cela » nối thẳng ý thứ hai vào ý thứ nhất, nên người đọc thấy rõ đây là một cuộc tranh luận chứ không phải hai đoạn rời nhau. Đây chính là điều Tâche 3 chấm: so sánh, chứ không phải kể lần lượt.
Cách dùng lại: « [Nom] oppose à cela + [nom] : + [détail]. » : Elle oppose à cela son expérience : dix ans dans le quartier.
“annonce déjà des mesures : livraisons tôt le matin, places réservées aux personnes à mobilité réduite”
Chi tiết lấy từ tài liệu
Sau dấu hai chấm là hai nhóm danh từ, không có động từ chia – cách tiết kiệm chữ nhất khi bạn đang gần chạm giới hạn 180 từ. Lưu ý là phải viết lại bằng lời của mình, không chép nguyên câu trong tài liệu.
Cách dùng lại: « [Nom] annonce déjà des mesures : + [mesure 1], + [mesure 2]. » : La direction annonce déjà des mesures : horaires élargis, deux employés de plus le samedi.
“Je suis enseignante à la retraite et je conduis chaque semaine ma voisine de quatre-vingts ans à la pharmacie.”
Tư cách của người viết
Câu này nói bạn là ai và vì sao ý kiến của bạn đáng nghe, chỉ trong một dòng. « conduire quelqu'un à » = chở ai đó đến đâu (khác « conduire une voiture » = lái xe). Con số « quatre-vingts ans » làm nhân vật có thật.
Cách dùng lại: « Je suis + [statut] et je + [verbe au présent] chaque semaine + [détail]. » : Je suis étudiante en soins infirmiers et je fais chaque semaine un stage de nuit à l'hôpital.
“L'été dernier, nous avons renoncé deux fois.”
Bằng chứng ngắn
Một câu passé composé năm từ, đặt giữa những câu dài, kể đúng một sự việc đã xong. Chính vì ngắn mà nó đáng tin: bạn không tô vẽ, bạn đưa số lần.
Cách dùng lại: « [Marqueur de temps], nous avons + [participe passé] + [nombre] fois. » : L'hiver dernier, nous avons annulé trois fois.
“Cet inconvénient est réel, mais il se corrige ; une rue désertée, elle, ne se corrige pas.”
Câu lập luận trung tâm
Cả bài xoay quanh câu này: nhượng bộ trước (« est réel »), rồi cân hai điều không ngang nhau. Động từ phản thân mang nghĩa bị động (« il se corrige » = cái đó sửa được) là cấu trúc rất Pháp mà thí sinh hiếm khi dùng; « elle » nhấn mạnh chủ ngữ đứng ngay trước nó.
Cách dùng lại: « [Problème concédé] est réel, mais il se corrige ; + [problème inverse], lui / elle, ne se corrige pas. » : Le bruit est réel, mais il se corrige ; un quartier vide, lui, ne se corrige pas.
“Je suis donc favorable à la piétonnisation, à condition que les mesures annoncées existent dès le premier jour.”
Lập trường có điều kiện
« être favorable à + [danh từ] » là cách nói lập trường trang trọng, hợp với một văn bản gửi cho thành phố. « à condition que » kéo theo subjonctif: « existent ». Ở đây bạn gặp may – « exister » là động từ nhóm 1, nên subjonctif ngôi ils viết y hệt présent, nên bạn không phải nhớ thêm gì cả. Thêm một điều kiện giúp bạn trả lời cả hai văn bản trong cùng một câu.
Cách dùng lại: « Je suis donc favorable à + [nom], à condition que + [verbe au subjonctif]. » : Je suis favorable au projet, à condition que les loyers restent stables.

Vì sao bài này được điểm cao

Bài này viết ở giọng trang trọng nhất trong năm bài, đúng kiểu một văn bản gửi cho thành phố: không có câu cảm thán, không có « moi je pense ». Nó cho thấy bạn có thể ăn điểm Tâche 3 mà không cần chuyện đời tư dài dòng – chỉ một chi tiết (chở bà hàng xóm đi hiệu thuốc) là đủ. Về ngữ pháp có « dont », « en », động từ phản thân nghĩa bị động và một subjonctif.

Viết thử

Đề luyện tập 1/14

Le journal de votre quartier publie ces deux témoignages dans un dossier intitulé « À quel âge le premier téléphone ? ». Vous réagissez dans la rubrique des lecteurs : vous comparez les deux points de vue, vous montrez ce qui les oppose, puis vous prenez position en justifiant votre avis par des exemples précis. Écrivez un texte de 120 à 180 mots.

Document 1 - Hoàng Minh Đức, 45 ans, magasinier, Ottawa

Mon fils est entré au secondaire en septembre et il prend deux autobus pour s'y rendre. Je travaille de nuit, sa mère commence à six heures : sans téléphone, personne ne saurait où il est. Depuis qu'il en a un, il m'envoie un message en arrivant et je dors mieux. Nous avons posé des règles simples : pas d'appareil à table, pas d'appareil dans la chambre après vingt et une heures. Un enfant de douze ans n'est plus un bébé ; on lui apprend à s'en servir, comme on lui a appris à traverser la rue.

Document 2 - Sylvie Charbonneau, 39 ans, enseignante, Gatineau

J'enseigne depuis quinze ans et je vois très bien la différence entre les élèves qui ont un téléphone et ceux qui n'en ont pas encore. Les premiers dorment moins, lisent moins, et les chicanes de la classe commencent presque toujours dans un groupe de discussion, la veille au soir. À douze ans, un enfant n'a pas les moyens de se défendre contre un message méchant partagé cent fois. Pour la sécurité, un appareil simple qui appelle et envoie des textos suffit largement. Le reste, les réseaux sociaux surtout, peut attendre l'âge de quinze ans.

Bài viết của bạn

0 từSố từ yêu cầu: 120–18000:00 / 30:00

Tham khảo thêm

Người chấm tick vào đâu6

Tôn trọng đề bài 3/20
Bài của bạn có đúng là « so sánh + nêu lập trường » không? Cả hai tài liệu có được nhắc tới không (chỉ nói về một tài liệu là mất gần hết điểm tiêu chí này)? Bài có nằm trong 120–180 từ không? Giám khảo đọc lướt mười giây đầu để tìm chủ đề và hai quan điểm: nếu ba câu đầu chưa cho thấy có hai bên, điểm rơi ngay. Đây là tiêu chí dễ giữ nhất vì nó chỉ đòi bạn làm đúng việc được giao.
Khả năng so sánh hai tài liệu 4/20
Giám khảo tìm ba thứ: bạn có gán đúng ý cho đúng người không (« Selon Karine… », « Pour Minh, au contraire… »), bạn có diễn đạt lại bằng lời của mình thay vì chép nguyên câu trong tài liệu không, và bạn có nói rõ chỗ hai tác giả gặp nhau cũng như chỗ họ tách ra không. Một bài chỉ chép hai câu từ hai tài liệu rồi viết « ils sont différents » bị coi là chưa biết so sánh. Một câu kiểu « Les deux auteurs partent du même constat, mais ils n'en tirent pas la même conclusion » ăn điểm gấp đôi vì nó cho thấy bạn đọc hiểu chứ không chỉ sao chép.
Khả năng nêu lập trường và lập luận 4/20
Phải có một câu không thể nhầm lẫn nói bạn đứng về phía nào, và ít nhất hai lý do nâng đỡ câu đó, trong đó một lý do nên là chuyện có thật của bạn: một con số, một địa điểm có tên, một việc đã xảy ra ở Ottawa hay Gatineau. « À mon avis c'est très important » không phải là lập luận. Bài mạnh nhất còn có thêm một câu nhượng bộ (« Bien que Minh ait raison sur le coût… ») vì nó chứng minh bạn hiểu cả hai bên chứ không chỉ chọn bừa một bên.
Mạch lạc và liên kết 3/20
Bài phải đi theo một đường thẳng: chủ đề → tài liệu 1 → tài liệu 2 → điểm chung và điểm khác → ý kiến của bạn → kết. Mỗi khúc rẽ cần một từ nối đúng chỗ: en revanche, à l'inverse, alors que khi đổi bên; d'abord, ensuite, enfin khi xếp lý do; en définitive khi kết. Viết thành ba hoặc bốn đoạn ngắn, đừng viết một khối liền. Đừng rải quá nhiều từ nối: bốn hay năm cái đặt đúng chỗ hơn hẳn mười cái nhồi vào mỗi câu.
Từ vựng và chính tả từ vựng 3/20
Đề tài xã hội cần từ vựng của đề tài đó: le loyer, les transports en commun, le télétravail, le bénévolat, l'écran, le quartier, la pollution, l'emploi. Điểm cộng lớn nhất là bạn nói lại ý của tài liệu bằng từ khác (« économiser du temps » thay cho « gagner du temps » trong bài đọc). Đừng dùng từ tiếng Anh nguyên si (*le job, *les kids). Giữ dấu accent cho đúng: problème, société, écran, préférer.
Ngữ pháp và chính tả ngữ pháp 3/20
Ở tâche 3, ba thứ bị soi nhất là: subjonctif sau bien que / il faut que / pour que; câu điều kiện si + imparfait → conditionnel; và sự hợp của động từ với chủ ngữ số nhiều (les deux auteurs pensent, la plupart des gens partagent). Nếu bạn là nữ và kể chuyện mình, nhớ chữ e: je suis arrivée, je me suis installée. Một bài đúng ngữ pháp cơ bản mà chỉ có một hai lỗi subjonctif vẫn được điểm cao hơn một bài cố dùng cấu trúc khó rồi sai khắp nơi.

Lỗi người Việt hay mắc12

*Malgré que le loyer soit cher, je reste à Vanier.
Bien que le loyer soit cher, je reste à Vanier. / Malgré le loyer élevé, je reste à Vanier.
Vì sao: « Malgré que » bị các nhà ngữ pháp và giám khảo coi là sai. Nhớ một quy tắc đôi: malgré + danh từ (malgré le froid, malgré la distance), còn bien que + mệnh đề ở subjonctif (bien que le loyer soit cher). Nếu bạn đang định viết « malgré que », hãy dừng lại và chọn một trong hai đường đó.
*Bien que les deux auteurs ont raison, je choisis le premier.
Bien que les deux auteurs aient raison, je choisis le premier.
Vì sao: Bien que luôn kéo theo subjonctif: avoir → aient, être → soit/soient, pouvoir → puisse, faire → fasse. Trong tâche 3 bạn gần như chắc chắn sẽ viết một câu nhượng bộ, nên chỉ cần thuộc bốn dạng này là đủ. Nếu chưa chắc, hãy đổi sang « Il est vrai que les deux auteurs ont raison, mais… » — an toàn và cũng ăn điểm.
*Je pense que le télétravail soit une bonne solution.
Je pense que le télétravail est une bonne solution.
Vì sao: Penser que, croire que, trouver que ở thể khẳng định đi với indicatif (sách tiếng Việt gọi là lối trình bày). Subjonctif chỉ xuất hiện khi câu bị phủ định hoặc thành câu hỏi đảo ngữ: « Je ne pense pas que ce soit une bonne solution. » Đây là lỗi thừa subjonctif, và nó xảy ra vì người học nhớ rằng « ý kiến thì dùng subjonctif » — không đúng.
*Le document 1 dit que c'est mieux.
Dans le premier document, Karine affirme que la semaine de quatre jours est préférable.
Vì sao: Hai lỗi trong một câu. Thứ nhất, tài liệu không « nói »: người nói. Đề bài luôn cho tên tác giả, hãy dùng tên đó rồi chọn một động từ thuật lại chính xác (affirme, souligne, rappelle, met en avant). Thứ hai, « c'est mieux » quá mơ hồ và mang giọng nói chuyện; hãy viết ra mieux ở chỗ nào và dùng est préférable, est plus efficace, coûte moins cher.
*Je supporte l'idée de fermer le centre-ville aux voitures.
Je soutiens l'idée de fermer le centre-ville aux voitures.
Vì sao: Bạn giả tiếng Anh cổ điển: supporter trong tiếng Pháp nghĩa là « chịu đựng », nên câu sai nghe như « tôi chịu đựng được ý tưởng đó ». Muốn nói ủng hộ thì dùng soutenir, être favorable à, appuyer (rất thông dụng ở Canada), hoặc défendre une idée.
*De l'autre côté, l'auteur du deuxième texte n'est pas d'accord.
En revanche, l'auteur du deuxième texte n'est pas d'accord.
Vì sao: « De l'autre côté » là vị trí trong không gian: de l'autre côté de la rivière, de l'autre côté de la rue. Để đối lập hai ý, hãy dùng en revanche, à l'inverse, au contraire, hoặc cặp « d'un côté…, de l'autre… » khi bạn dựng hai vế song song ngay trong một câu.
*Selon moi, je pense que les écrans sont dangereux.
Selon moi, les écrans sont dangereux. / Je pense que les écrans sont dangereux.
Vì sao: Thừa. « Selon moi » và « je pense que » cùng làm một việc là đánh dấu ý kiến, dùng cả hai là lặp. Chọn một, rồi dành số từ tiết kiệm được cho một ví dụ thật. Quy tắc chung cho tâche 3: một câu chỉ mang một dấu hiệu ý kiến.
*Il faut que les parents font attention au temps d'écran.
Il faut que les parents fassent attention au temps d'écran.
Vì sao: Il faut que luôn đi với subjonctif: faire → fasse/fassent, aller → aille, être → soit, avoir → ait. Nếu bạn không chắc dạng chia, có một lối thoát hoàn toàn hợp lệ: dùng il faut + động từ nguyên mẫu — « Il faut faire attention au temps d'écran. » Câu đó không sai chút nào và giám khảo vẫn tính là cấu trúc đúng.
*Finalement, je suis d'accord avec Minh.
Pour conclure, je suis d'accord avec Minh.
Vì sao: Finalement nghĩa là « sau cùng thì, sau khi cân nhắc / sau khi đổi ý », chứ không phải từ đánh dấu phần kết như « finally » trong tiếng Anh. Dùng enfin cho lý do cuối cùng trong chuỗi d'abord / ensuite / enfin, và dùng pour conclure, en définitive, en somme cho câu kết bài.
*La plupart des gens pense que le loyer est trop cher.
La plupart des gens pensent que le loyer est trop cher.
Vì sao: Với la plupart des + danh từ số nhiều, động từ chia số nhiều: la plupart des gens pensent, la plupart des étudiants travaillent. Cùng quy tắc với beaucoup de, peu de, un grand nombre de. Trong tâche 3 bạn sẽ nói về « nhiều người » rất nhiều lần, nên lỗi này lặp lại suốt bài nếu không sửa từ đầu.
*J'ai discuté ce problème avec ma sœur à Sherbrooke.
J'ai discuté de ce problème avec ma sœur à Sherbrooke.
Vì sao: Discuter de quelque chose avec quelqu'un — giới từ de là bắt buộc. Cùng họ với nhau: parler de, se souvenir de, avoir besoin de, dépendre de. Ngược lại, aborder un sujet và traiter un sujet thì không có de: « Les deux textes traitent le même sujet » cũng đúng, mà « traitent du même sujet » còn tự nhiên hơn.
*C'est plus mieux pour l'environnement.
C'est bien mieux pour l'environnement.
Vì sao: Mieux bản thân nó đã là so sánh hơn của bien, nên không bao giờ thêm plus. Muốn nhấn mạnh thì viết bien mieux, beaucoup mieux, nettement mieux. Cùng kiểu lỗi: *plus meilleur → bien meilleur. Và nhớ phân biệt mieux (trạng từ: il travaille mieux) với meilleur (tính từ: un meilleur salaire).

Kiểm tra trước khi nộp8

Đếm từ: bài phải nằm trong 120–180 từ. Dưới 120 bị trừ nặng; phần vượt quá 180 giám khảo không chấm. Cách đếm: mỗi cụm chữ nằm giữa hai dấu cách là một từ, nên « l'école » tính một từ, còn « il y a » tính ba từ.
Cả hai tài liệu đều xuất hiện, mỗi tài liệu ít nhất một câu, và bạn gọi tên tác giả chứ không viết « le document 1 dit ».
Bạn đã diễn đạt lại bằng lời của mình. Không có câu nào dài chép nguyên từ tài liệu.
Có ít nhất một từ nối đối lập (en revanche, à l'inverse, alors que, contrairement à) nằm giữa hai phần tóm tắt.
Có một câu nói rõ điểm chung hoặc điểm khác giữa hai tác giả — đây là câu đắt điểm nhất của bài.
Có một câu duy nhất, dễ tìm, nêu lập trường của bạn (Pour ma part… / À mon avis… / Personnellement…).
Có ít nhất một ví dụ thật của riêng bạn: một con số, một tên nơi chốn, một chuyện đã xảy ra.
Năm phút cuối chỉ soát: subjonctif sau bien que và il faut que, động từ hợp với chủ ngữ số nhiều, dấu accent, và bài đã có câu kết chưa.

Khung bài

Bước 1 — Câu mở: đặt chủ đề và báo rằng có hai phía

Bước 2 — Tóm tài liệu thứ nhất bằng lời của bạn

Bước 3 — Tóm tài liệu thứ hai và nối nó vào tài liệu thứ nhất

Bước 4 — So sánh thẳng: một điểm chung, một điểm khác

Bước 5 — Nói thẳng bạn đứng về phía nào

Bước 6 — Hai lý do, trong đó một lý do là chuyện có thật của bạn

Bước 7 — Nhượng bộ rồi kết

Ngân hàng mẫu câu

Bài mẫu có chú thích

Viết thử

Tham khảo thêm